Geef les in kennis van het web en bespreek de inzet van online zoekhulpmiddelen.
Google biedt geen hulp bij het beoordelen van de betrouwbaarheid van websites. Bespreek vooral wat vertrouwde bronnen zijn en waarom ze vertrouwd zijn. Vertel ook bij elke online bron die je laat zien wie de makers zijn en wat het doel is van die bron.
Basisonderwijs: een groot deel van het web is voor leerlingen voor school lastig bruikbaar. Dat komt onder andere doordat bij de meeste informatie voorkennis gevraagd wordt die de basisschoolleerlingen pas in het voortgezet onderwijs zullen kunnen opdoen.
Alle leerlingen: internetinformatie is bijna nooit onderwijsgerelateerd. Dat wil zeggen: vaak ontbreekt de consistente kennisopbouw waar een leerling baat bij zou hebben.
Zeker 60% van de internetinformatie heeft een commerciële insteek. Zo’n 10% van de pagina’s die we in ons eigen onderzoek als zoekresultaat kregen is zelfs een webshop. Daarnaast staan pagina’s vol advertenties en promotionele informatie, soms nauwelijks te onderscheiden van de werkelijke content. Ook neemt de hoeveelheid AI-slop hand over hand toe.
Maar… het inruilen van een zoekmachine voor een chatbot is zeker niet de aangewezen oplossing. Bij het gebruik van chatbots en aanverwante tools is permanent evaluatie nodig. Voer bij een chatbot maar eens vijf keer dezelfde informatief georiënteerde prompt in en vergelijk de antwoorden. Wat betekenen deze verschillen voor een leerling?
Verschillende elementen waar Slim Zoeken invulling aan geeft, staan glashelder op een rij in deze mooie UVA Kennisclip over digitaal lezen.
Cursus Online Informatievaardigheden PO
Dit is een informatieve cursus van slimzoeken.nu. Hier vind je alles wat belangrijk is voor de basisschool rond online informatievaardigheden. Het gaat over de kwaliteit van online informatie, de uiteenlopende soorten websites en zoekhulpmiddelen. Met uitgebreide begrippenlijst, van algoritme tot zoekbalk, van AI tot wiki.
Je kan deze informatie zonder moeite delen in de klas *. (zie noot onderaan).
Train-de-Trainer pilot
4-6 sessies. Duur van de sessies 75-90 min. Minimaal 2 sessies live op een school binnen het bestuur, overige sessie online. Twee dagdelen is ook een goede optie. Maximale groepsgrootte twaalf deelnemers.
Wat moet je weten over informatie op het web?
Kennisopbouw op school gaat via boeken, onderwijsplatforms, onderzoek, ervaring, gesprek/uitwisseling - en via het web dus… Maar wat biedt het web eigenlijk wel of niet? Bredere kennis opbouwen van het web is essentieel voor zoeken (en je wereldkennis).
Search/AI-Chatbots/RAG - generatieve AI is alom aanwezig, ook in zoekmachines. Afraden van chatbots als informatiebron in het PO voor de leerling. Maar wat moet de docent/leerkracht weten, waar liggen de kwaliteiten? En welke vragen kunnen leerlingen hebben? Belangrijk om te bespreken, want leerlingen komen het sowieso tegen.
GebruikDe Webcheck om de kwaliteit van bronnen te onderzoeken.
Bronnen analyseren, medialandschap verkennen - basiskennis van het web opdoen; welke soort bronnen/tools zijn er voor welk doel; welk soort informatie is het meest voorhanden; omgaan met Wikipedia; hoe onderzoek je wat er te verwachten is op het web met leerlingen?
Webcheck uitproberen in de klas aan de hand van oefenmateriaal;
Modeling (voordoen) is belangrijk: doe meerdere keren voor hoe je een bron beoordeelt. Zorg dat je de Webcheck dus zelf goed in de vingers krijgt. Vertel daarna bij elke nieuwe bron die je in de klas laat zien aan je leerlingen wie de bron maakt en met welk doel.
Gebruik deZoekroutine - om gericht informatie bovenaan in de zoekmachine te krijgen. Ook ter controle van informatie uit AI-chatbots (generatieve AI).
Tools leren kennen;
Verschillende soorten zoeken. Aansluiten bij verschillende zoekvragen;
Herformuleren en scannen als kern van gericht zoeken.
Het gesprek
Praten over online informatie is essentieel. Het vraagt vooral ook een veilige benadering.
Delen en bespreken eigen onderzoek;
Praktijkervaringen: inbreng deelnemers;
Terugkerende gesprekken in de klas en met collega’s over online informatie - wat komen leerlingen tegen op het web?
Evalueren van aanpak, opdrachten en vervolgstappen;
Bespreken manier van doorgeven aan leerlingen/collega’s.
Vertrouwde bronnen op school. Werken aan een gezamenlijke lijst;
Welk soort opdrachten zijn leerzaam om te geven? Wat wil je bereiken met werkstukken en spreekbeurten? Welke rol spelen bronnen, zoeken en onderzoek hierin? Wat wil jij dat leerlingen leren over het web?
Bronnen aanreiken en uitleg gevenover makers en doel van bronnen
Aangereikte bronnen zelf laten verkennen en bespreken
Zelf laten zoeken, bronnen onderzoeken en ook weer bespreken
Overigens: het summatief toetsen van zoekvaardigheden is nauwelijks realistisch te noemen. Formatief toetsen, met inbegrip van peer-reviews zijn dat wel, mits je een juiste benadering weet te kiezen.
Kerndoel 2. De leerling begrijpt teksten - 2A. Luisteren en lezen met begrip, 2B. Luisteren en lezen met diep begrip, 2C. Bronnen verkennen
Kerndoel 3. De leerling produceert teksten 3A. Doelgericht spreken en schrijven, 3B. Creatief taal gebruiken, 3C. Schrijven om te leren
DOMEIN DEMOCRATISCHE OEFENPLAATS - Burgerschap
Kerndoel 19 De school geeft vorm aan de democratische oefenplaats
DOMEIN PRAKTISCHE KENNIS EN VAARDIGHEDEN - Digitale Geletterdheid
Kerndoel 22. De leerling zet digitale technologie en digitale media in - 22A Digitale systemen, 22B Digitale media en informatie, 22C Data, 22D Artificiële Intelligentie (AI).
Kerndoel 23 De leerling creëert digitale producten, 23A Creëren met digitale technologie.
Kerndoel 24 De leerling participeert in de gedigitaliseerde wereld, 24A Veiligheid en privacy, 24B Digitale technologie, jezelf en de ander, 24C Digitale technologie, samenleving en wereld.
* Slim zoeken is gratis toegankelijk voor iedereen. Je hebt zelfs geen login nodig. Ook plaatsen wij geen cookies of trackers, en we verzamelen dus geen gegevens van onze bezoekers. Je kan ons ondersteunen door het aanvragen van een workshop.
