Soorten websites

Bespreek samen met elkaar welke soorten sites je zelf bruikbaar vindt voor informatie voor school, opleiding of werk. Misschien wil je zelf nog wel andere onderverdelingen aanbrengen.

Begrippen: platform, forum, blog, vlog

Groep A - Verkopen en promoten

Bedrijfswebsites

• Makers: een bedrijf of organisatie, groot of klein.
• Doel: laten zien wat het bedrijf doet en aanbiedt.
• Herkennen: bedrijfsnaam in het webadres, rubrieken als Over ons, Diensten, Contact.

Let hierop - de toon is altijd positief over eigen producten. Ook een blog of kennispagina op zo'n site is meestal promotioneel.

Webshops met productinformatie

• Makers: verkopers, van grote platforms tot kleine winkels.
• Doel: spullen aanbieden en verkopen. Inclusief informatie en productbeschrijvingen.
• Herkennen: winkelmandje, prijzen, betaalknoppen.

Let hierop - productbeschrijvingen zijn verkooptekst. Reviews kunnen nep zijn. Er bestaan bovendien ook neppe webshops die niets leveren.

Actie- en evenementenwebsites

• Makers: de organisator van een festival, actie, concert, aanbieding of korte campagne.
• Doel: je inschrijven, kaartjes kopen of iets bestellen.
• Herkennen: één lange pagina met grote knoppen (Koop nu, Schrijf je in), datum en locatie prominent, weinig menu.

Let hierop - deze sites zijn gemaakt voor actie of boeking, niet voor verdere inhoudelijke informatie. Ze staan er ook vaak maar korte tijd.

Portfolio’s en ZZP

• Makers: iemand die voor zichzelf werkt (fotograaf, kapper, programmeur, tekstschrijver).
• Doel: laten zien dat je bestaat, wie je bent, wat je doet, samen met openingstijden en contact-mogelijkheden. Klanten trekken.
• Herkennen: eigen naam in het webadres, rubrieken als Werk, Over mij, Tarieven.

Let hierop - ervaring en werk worden soms mooier gepresenteerd dan ze zijn.

Vergelijkingswebsites en review-diensten

• Makers: dit zijn prijs- en kwaliteitvergelijkings-websites zoals Kieskeurig.nl, Trustpilot.nl en vele andere. Groot en klein. Sommige zijn onafhankelijk (Consumentenbond). Ook Tweakers.nl heeft een goede naam. Andere verdienen geld aan doorverwijzingen en zetten producten hoger als ze daar meer aan verdienen.
• Doel: producten of diensten naast elkaar zetten en beoordelen.
• Herkennen: vergelijkingstabellen, sterren, lijstjes met ‘beste koop’, ‘top vijf' enzovoort.

Let hierop - kijk wie de site maakt en hoe de test is gedaan. Je moet de goede leren kennen. Nep-reviews en door de computer geschreven lijstjes komen veel voor.

Groep B - Persoonlijk delen en verbinden

Blogs en persoonlijke websites

• Makers: één persoon of een klein team.
• Doel: Persoonlijke meningen en nieuws rond een bepaald onderwerp waar iemand veel van weet. Gemaakt door specialisten en liefhebbers (hobbyisten) op uiteenlopende gebieden.
• Herkennen: artikelen met datum, reacties onderaan, Over de schrijver-sectie.

Let hierop - kijk wie de schrijver is en waarom diegene schrijft. Soms is het een expert, soms een fan, soms iemand die iets wil verkopen. De hoeveelheid neppe blogs groeit enorm: AI-slop.

Sociale media platforms en videoplatforms

• Makers: gewone gebruikers, beroemdheden, bedrijven, die via eigen kanalen (accounts) gebruik maken van een platform dat een eigen vorm en eigen regels heeft (Instagram, TikTok, Snapchat, YouTube, Facebook).
• Doel: berichten, foto's en video's delen; reageren op elkaar. Commercieel en non-commercieel lopen dwars door elkaar. Platformdoel: geld verdienen.
• Herkennen: platformnaam, naam van account of kanaal

Let hierop - Het platform is nooit de bron, dat zijn de accounts en kanalen. Wat jij te zien krijgt, kiest een algoritme op basis van jouw gedrag - je ziet dus nooit alles wat er bestaat. Er staan ook berichten en video's tussen die door AI zijn gemaakt. En: nepnieuws verschijnt vooral via sociale media.

Forums en community's

• Makers: forums zijn platforms waar mensen kunnen bijdragen en reageren binnen bepaalde voorwaarden, al dan niet met een redactie of moderatoren (mensen die regels bewaken).
• Doel: vragen stellen, ervaringen delen, discussies voeren. Soms is een forum er alleen voor een bepaald onderwerp, zoals het forum bij cyberpoli.nl.
• Herkennen: vragen en antwoorden, duim-omhoog/omlaag, subgroepen rond thema's.

Let hierop - ervaringen van anderen zijn waardevol, maar het is wat één iemand meemaakte - geen algemeen antwoord.

Groep C - Leren en uitleggen

Naslagwerken en wiki's

• Makers: een grote groep vrijwilligers (Wikipedia) of een encyclopedie-uitgever (Winkler Prins, Britannica). Het woord "wiki" betekent dat bezoekers kunnen meewerken aan de inhoud.
• Doel: uitleg geven over onderwerpen, geordend per artikel. Sommige beslaan alle onderwerpen (Wikipedia, Britannica, Ensie), andere gaan over één specifiek onderwerp (Minecraft Wiki). Zie ook: Wiki’s
• Herkennen: artikelstructuur met kopjes, bronnen onderaan, bij wiki's: Geschiedenis-tabblad

Let hierop - gebruik ook zeker de bronnen onderaan de pagina’s.

Factcheck-websites

• Makers: journalisten en onderzoekers die beweringen controleren en nepnieuws ontmaskeren. Voorbeeld: nieuwscheckers.nl (Universiteit Leiden). Of pointer.kro-ncrv.nl (onderzoeksjournalistiek over misinformatie en online fraude).
• Doel: beweringen uit het nieuws of van sociale media checken.
• Herkennen: per bewering een oordeel (waar, onwaar, gedeeltelijk waar) en uitleg plus methode erbij.

Let hierop - kijk wie de site maakt. In het buitenland bestaan nep-factcheckers.

Online leeromgevingen en leernetwerken

• Makers: scholen, uitgevers en cursussites.
• Doel: leermateriaal aanbieden (e-learning), soms met opdrachten en toetsen. Daarnaast: online groepen waar mensen samenwerken en kennis delen, vaak over techniek of software (bijvoorbeeld Scratch voor beginners in programmeren).
• Herkennen: hoofdstukken, opdrachten, vaak een inlog, voortgang zichtbaar.

Let hierop - kijk naar het soort maker. Een school of uitgever werkt met redactie en controle. Op open platforms verschilt de kwaliteit per maker.

Groep D - Informeren, voorlichten en adviseren

Overheids- en voorlichtingssites

• Makers: ministeries, gemeenten, provincies, uitvoeringsorganisaties (RIVM, KNMI, CBS). Voorbeelden: informatie over de gemeenteraad, inentingen, veilig reizen of afvalverwerking.
• Doel: wettelijk verplichte informatie en voorlichting aan burgers.
• Herkennen: herkenbare huisstijl met het (Rijks)logo, webadres eindigend op .nl, gemeentesites hebben de gemeentenaam als domeinnaam.

Let hierop - kijk altijd goed naar het webadres, niet alleen naar het logo. Mensen maken neppe sites die er bedrieglijk veel op lijken.

Publieke omroep, musea en archieven

• Makers: omroepen, musea en andere instellingen.
• Doel: Het publiek informeren, cultureel erfgoed toegankelijk maken, programma's delen. Deze instellingen werken zonder winstoogmerk (not-for-profit). Lees hier over de publieke omroep; hun nieuws-onderdelen vallen onder Groep E (journalistiek).
• Herkennen: geen eenduidige vorm. Maar al deze sites hebben goede Over ons-pagina’s met veel informatie over wie ze zijn en wat ze doen.

Let hierop - voor sommige functies heb je een account nodig.

Sites van belangenorganisaties

• Makers: Dat zijn onder andere goede doelen (Rode Kruis, KWF), patiëntenverenigingen (Nierstichting), mensenrechten- en milieugroepen (Amnesty, Greenpeace), vakbonden (FNV, CNV), belangenverenigingen (ANWB, Fietsersbond), politieke partijen en actiegroepen.
• Doel: informeren over hun onderwerp of mensen overtuigen om mee te doen. Ook dit zijn not-for-profit instellingen (zie vorige).
• Herkennen: duidelijke missie op Over ons, knoppen als Doneer, Teken, Word lid, verhalen van mensen die geholpen zijn.

Let hierop - kijk per pagina: krijg ik hier uitleg over een onderwerp, of word ik gevraagd iets te doen? Raadpleeg zeker ook andere bronnen.

Groep E - Nieuws en journalistiek

Nieuws en achtergronden (journalistiek)

• Makers: redacties met journalisten en een hoofdredacteur (NOS, NRC, Volkskrant, AD, NU.nl, regionale omroepen; en Kidsweek voor kinderen).
• Doel: nieuws brengen, achtergronden en commentaar geven.
• Herkennen: datum en auteur bij het artikel, contactgegevens op de site, labels boven het artikel (Nieuws, Opinie, Commentaar).

Let hierop - lees de labels — Opinie of Column is iets anders dan Nieuws. Kranten maken soms ook fouten; die worden meestal later rechtgezet (dat heet een rectificatie).

Niet genoemd

Niet elke website is bedoeld voor openbare informatie. De websites die we hebben weggelaten zijn onder andere:

• Zoekmachines - om iets te zoeken; zij geven alleen informatie door en zijn geen bron.
• Streaming- en entertainmentsites - om te kijken of te luisteren, zoals Netflix en Spotify
• Games en gameplatforms
• Chat- en berichtenapps om met elkaar te communiceren, zoals WhatsApp en Snapchat).
• Persoonlijke inlogomgevingen - om jouw eigen gegevens te zien. Inclusief alle online apps waar je iets kunt maken en doen. Belangrijkste kenmerk: het grootste deel van deze websites zit achter een login, en is alleen voor de ‘leden’. Deze sites hebben vaak wel tutorials en FAQs.
• AI-chatbot-diensten - geen bron (al gedragen ze zich steeds meer als content-maker).
• Pure webshops zonder verdere product-omschrijvingen.
• Startpagina's en overzichtssites - verzamelsites. Wij onderhouden zelf nog steeds start.slimzoeken.nu met vertrouwde websites voor kinderen en jongeren.