Een chatbot is onder andere bruikbaar als aanzet voor vragen en onderzoek. Het is een mooie en snelle manier om op ideeën te komen. Daarna moet jij zelf nog altijd flink aan het werk met bronnenonderzoek. Maar zoeken naar de kwaliteit van bronnen moet je als je gaat googelen trouwens ook doen. Juist daar gaat Slim Zoeken over.
“Wat kan ik voor je doen?…”
Wat kan een chatbot niet?
Een chatbot kan niets met zekerheid zeggen over de betrouwbaarheid van informatie. Punt.
Chatbots zijn taalmachines, geen zoekmachines. Chatbots stellen een mogelijk antwoord voor je samen als je ze iets vraagt. Dat antwoord kan er heel goed uitzien, maar je moet het altijd controleren. Een chatbot-antwoord is ook nooit compleet. Eerder soms complete onzin.
Een chatbot is dus niet goed bruikbaar als informatiebron, je moet zelf al veel weten om de antwoorden op waarde te schatten. Sowieso zijn experts het erover eens dat een chatbot nooit als bron genoemd kan worden. Net zo min als een zoekmachine een bron is. Het zijn beide hulpmiddelen.
Hulpmiddel
Een chatbot kan je helpen met samenvatten of verduidelijken van informatie. Je kunt een moeilijk stuk tekst in de prompt plakken. Daarna stel je vragen over die tekst.
En ook dan moet je zelf goed opletten. Elke keer dat je een chatbot iets vraagt - zoals een samenvatting - krijg je een iets ander antwoord. Welke klopt er dan? Vergelijk zelf maar eens drie samenvattingen met elkaar.
Begrijpelijke taal is voor een chatbot geen probleem. Maar je moet het wel aangeven. Voeg dit bijvoorbeeld altijd aan je prompt toe: Tekst in begrijpelijke taal (niveau B1).
Maar wanneer je vraagt Als uitleg voor iemand van 10 jaar , dan gaat de chatbot wat kinderachtig schrijven en populaire taal toevoegen. Dan kan je beter dit vragen: Als tekst voor leken. Een leek is iemand die ergens nog niet veel van weet.
Ook kan een chatbot met ideeën rond een onderwerp komen. Zo leer je nieuwe woorden. Dat kan je helpen om zelf te gaan zoeken met een zoekmachine naar betrouwbare bronnen rond dat onderwerp.
Gebruik de bronnen die genoemd worden om het antwoord te controleren. Check wel eerst of het een serieuze bron is. Met de Webcheck.
Vraag de chatbot: Waar kan ik dit lezen? Of: Welke website heeft precies deze informatie? Dan kun je controleren of het klopt.
AI-chatbots geven namelijk ook regelmatig een bron die geschikt en logisch lijkt, maar waar de informatie dan niet te vinden is. De chatbot heeft gegokt dat het er wel zou staan (en dat is precies hoe de LLM’s achter de chatbots werken.) En dit komt ook voor: er staat wel een bron, maar als je erop klikt gebeurt er niks. Dan heeft de chatbot de pagina of de site verzonnen.
Wij raden het af om chatbots te gebruiken op de basisschool. Want, we schreven het al eerder: “Je moet heel goed kunnen lezen en zelf al veel weten om een chatbot goed te kunnen gebruiken”.
Zelfverzekerd
Nog een lastig punt is dat chatbots heel zelfverzekerd doen over hun antwoorden. Maar tegelijk geven ze je gewoon gelijk wanneer je zegt dat iets niet klopt. Daarnaast zijn chatbots soms ook reuze beïnvloedbaar. Als je een beetje aandringt kan je ze zelfs 2+2=5 leren.
Chatbots op missers controleren kan veel tijd kosten. Stel je een kritische vraag, dan komt er ook soms wel een heel ander antwoord. Even zelfverzekerd. Heel lastig, want foute informatie kan soms in je geheugen blijven hangen. Begin liever direct bij vertrouwde bronnen voor alle dingen waar je nog niet veel van weet.
DIT WEET JE NU
over het gebruik van chatbots als bron
Je moet goed kunnen lezen en zelf al veel weten om een chatbot goed te kunnen gebruiken.
Een chatbot is geen zoekmachine maar een taalmachine.
Chatbots en zoekmachines zijn trouwens allebei hulpmiddelen en geen bron.
Wil je toch graag een chatbot gebruiken? Leer dan goede uitgebreide prompts te schrijven en neem geen genoegen met het eerste het beste antwoord.
Je kan een chatbot vooral gebruiken om iets voor te bereiden, om een tekst samen te vatten, om nieuwe woorden te leren en om op ideeën te komen.
En blijf kritisch. Let zelf goed op of uitkomst klopt of niet. Ga naar de bronnen in de lijst. Vraag ook door over een onderwerp.
