Een chatbot is onder andere bruikbaar als aanzet voor vragen en onderzoek. Het is een mooie en snelle manier om op ideeën te komen. Daarna moet jij zelf nog altijd flink aan het werk met bronnenonderzoek. Maar zoeken naar de kwaliteit van bronnen moet je als je gaat googelen trouwens ook doen. Juist daar gaat Slim Zoeken over.
“Wat kan ik voor je doen?…”
Wat kan een chatbot niet?
Een chatbot kan niets met zekerheid zeggen over de betrouwbaarheid van informatie. Punt.
We zeggen het hier ook nog maar eens: chatbots zijn vooral taalmachines en geen zoekmachines. Sommige chatbots kunnen wel zoeken op internet, maar ook dan stellen ze het antwoord zelf samen. Je moet dus altijd controleren wat ze genereren.
De inzet van chatbots bij code (programmeren) pakt vaak goed uit. Over code bestaat ook meer overeenstemming in bronnen dan over ‘informatieve’ content. Maar in ieder geval moet je zelf best al veel weten om aan te voelen of wat een chatbot zegt klopt en geen verouderde informatie bevat.
Chatbots ‘verzinnen’ soms ook gewoon dingen. Dat verzinnen wordt hallucineren genoemd (Van Dale woord van het jaar in 2025). Het antwoord klinkt dan wel goed, maar het is onzin: gewoon mooie zinnen achter elkaar.
Een chatbot kan nooit als bron genoemd worden. Net zo min als een zoekmachine een bron is. Het zijn beide hulpmiddelen.
Vraag om verduidelijken in plaats van samenvatten
Een chatbot kan je helpen met verduidelijken van informatie. Je kunt een moeilijk stuk tekst in de prompt plakken. Daarna stel je vragen over die tekst. Vraag nooit om een samenvatting, maar begin met: Lees de onderstaande tekst zorgvuldig door. En geef daarna simpele vervolgopdrachten. Meer daarover in Uitleg vragen aan een chatbot
Begrijpelijke taal is voor een chatbot geen probleem. Maar je moet het wel aangeven. Voeg dit dan toe aan je prompt: Tekst in begrijpelijke taal (niveau B1).
Want wanneer je bijvoorbeeld vraagt Als uitleg voor iemand van 10 jaar , dan gaat de chatbot wat kinderachtig schrijven en populaire taal toevoegen. Dan kan je beter dit vragen: Als tekst voor leken. Een leek is iemand die ergens nog niet veel van weet.
Ook kan een chatbot met ideeën rond een onderwerp komen. Zo leer je nieuwe woorden. Dat kan je helpen om zelf te gaan zoeken met een zoekmachine naar betrouwbare bronnen rond dat onderwerp.
Gebruik de bronnen die genoemd worden om het antwoord te controleren. Check wel eerst of het een serieuze bron is. Gebruik de Webcheck en de Zoekroutine.
Vraag de chatbot: Waar kan ik dit lezen? Of: Welke website heeft precies deze informatie? Dan kun je controleren of het klopt.
AI-chatbots geven namelijk ook regelmatig een bron die geschikt en logisch lijkt, maar waar de informatie dan niet te vinden is. De chatbot heeft voorspeld dat het er wel zou staan (en dat is precies hoe de LLM’s achter de chatbots werken.) En dit komt ook voor: er staat wel een bron, maar als je erop klikt gebeurt er niks. Dan heeft de chatbot de pagina of de site verzonnen.
Wij raden het af om chatbots te gebruiken op de basisschool. Want, we schreven het al eerder: “Je moet heel goed kunnen lezen en zelf al veel weten om een chatbot goed te kunnen gebruiken”.
Zelfverzekerd
Nog een lastig punt is dat chatbots heel zelfverzekerd doen over hun antwoorden. Maar tegelijk geven ze je gewoon gelijk wanneer je zegt dat iets niet klopt. Daarnaast zijn chatbots soms ook reuze beïnvloedbaar. Als je een beetje aandringt kun je ze zelfs 2+2=5 leren.
Chatbots op missers controleren kan veel tijd kosten. Stel je een kritische vraag, dan komt er ook soms wel een heel ander antwoord. Even zelfverzekerd. Heel lastig, want foute informatie kan soms in je geheugen blijven hangen. Begin liever direct bij vertrouwde bronnen voor alle dingen waar je nog niet veel van weet.
DIT WEET JE NU
over het gebruik van chatbots als hulpmiddel
Chatbots zijn vooral taalmachines die met het grootste gemak mooie (te) positieve en zelfverzekerde teksten genereren.
Ook verzinnen chatbots regelmatig informatie.
Je kan een chatbot vooral gebruiken om:
om rond een onderwerp nieuwe woorden te leren.
om op ideeën te komen.
informatie te laten verduidelijken (maar niet laten samenvatten)
En blijf vooral kritisch. Ga naar de bronnen in de lijst. Zoek zelf ook bronnen. Vraag door over een onderwerp.
