Kinderzoekmachines?

Best ingewikkeld

Veel mensen en bedrijven hebben ooit kinderzoekmachines opgezet, in verschillende landen en talen. Zelf zijn we er ook op verschillende manieren vijftien jaar intensief mee bezig geweest, maar het is een terrein vol valkuilen en obstakels. Een kinderzoekmachine maken is gewoon een van de moeilijkste dingen die er is.

Want…

Het moet veilig zijn
Een kinderzoekmachine moet in de eerste plaats veilig zijn. Alleen… wat moet je dan precies tegenhouden of filteren? Voor je het weet is ook alle goeie informatie over drugs-voorlichting, bloot, seks of gevoelens onbereikbaar. Filters blokkeren namelijk ook vaak de bruikbare kennis over ingewikkelde onderwerpen. En hoe je het ook aanpakt, eigenlijk zijn er altijd gebruikers boos over te veel of juist te weinig filteren.

Met liefst begrijpelijke informatie
Een ander belangrijk en lastig punt is het tonen van informatie waarbij ook rekening gehouden wordt met jouw voorkennis. Voor bijna alle online informatie heb je basiskennis nodig die je juist op de basisschool aan het opbouwen bent.

Zijn er wel genoeg serieuze sites voor kinderen om bij alle zoekopdrachten die je kan verzinnen een of meer resultaten te kunnen tonen? En voor welke leeftijden precies? Want ook in groep acht heb je al weer meer voorkennis dan in groep vijf, maar leeftijdsfilters inzetten voor elke groep apart is weer veel te precies. In de praktijk blijkt dat dit een onmogelijke opgave is.

Veel redactioneel handwerk

Welke sites zijn betrouwbaar?
De grote vraag is ook welke sites (of delen daarvan) moet een kinderzoekmachine dan bezoeken en opnemen in zijn index. Lees Hoe werkt een zoekmachine? Dat uitzoeken is al gauw handwerk. Veel handwerk. Want sommige sites, zoals ziekenhuizen of musea, hebben een paar pagina’s voor kinderen, en de andere pagina’s zijn minder geschikt. Je moet heel veel bekijken, en heel veel sites zijn niet geschikt.

Bovendien is het ook nog eens ingewikkeld om per site de verschillen tussen de kinderinformatie en de lerareninformatie/lespagina’s aan te geven. Want elke site doet dat op zijn eigen manier, in zijn eigen vorm. In de praktijk is dit heel moeilijk te automatiseren. Je hebt vooral een goede redactie nodig. Er is geen AI die dit allemaal voor je kan ontdekken, daarvoor zijn de verschillen tussen wat wel/niet geschikt is te onvoorspelbaar.

Uiteindelijk laten kinderzoekmachines eigenlijk altijd te weinig geschikte resultaten zien. Dat ligt dus niet aan de machine of aan de makers, dat ligt vooral aan het web. Ook al lijkt er best veel te bestaan, over jouw onderwerp is er dan weer net niks of te weinig. Neem het onderwerp Vikingen als voorbeeld. Naast Schooltv en de Canon van Nederland is er alleen Meester Henk van Psammos, plus een paar pagina’s van een museum. Wat betrouwbaarheid en leesbaarheid betreft houdt het daarmee wel op. Toch wil je eigenlijk nog wel vijf of meer andere serieuze bronnen vinden.

Het beste advies voor goede kinderinformatie blijft: begin bij vertrouwde bronnen. Zelfs voor het Engels. Het Britse Bitesize is bijvoorbeeld een geweldige plek om te beginnen. Toch is ook dit geen zoekmachine, maar een uitgebreid en goed opgezet onderwijs- en informatieplatform voor kinderen en jongeren. Het lijkt op ons eigen Schooltv. Ze bestaan ook allebei al heel lang. En hebben hun eigen interne zoekmachines.

Ook andere uitgebreide sites zijn trouwens geen zoekmachines, maar hebben een zoekmachine, voor hun eigen informatie. Dat geldt ook voor Wikipedia. Het is geen zoekmachine, maar heeft een zoekmachine. Net als Wikikids, dat wij bovendien onvoldoende betrouwbaar vinden (zie Verder leren).

En wat soms een kinderzoekmachine wordt genoemd, zoals Jeugdbieb of Meester Sipke, is eerder een startpagina. De links worden handmatig toegevoegd.

Conclusie
Eigenlijk mag het gewoon niet gebeuren als je op de basisschool zit: dat je voor het eerst over een bepaald onderwerp leest, en dat de informatie niet klopt maar wel betrouwbaar overkomt. Wij zeggen dus: begin rechtstreeks bij de echt vertrouwde kinderbronnen.

Ook een informatief kinderboek uit de bibliotheek halen is ook nog steeds een goed idee. Of ga naar Wikipedia voor een eerste indruk van een onderwerp. Beetje moeilijk soms, maar voldoende betrouwbaar.