Op internet staat heel veel informatie. Soms van hoge kwaliteit, soms slordig of slim in elkaar geknutseld. Denk na over welk soort informatie je zou willen vinden en sta stil bij de bronnen die jij op een bepaald moment gebruikt. Gaat het bij een bron in de eerste plaats om informatie-kwaliteit? Staat geld verdienen voorop? Of gaat het vooral om informatie-verstoring?
‘Verdiep je in de bron’ is een pittig klusje. Dat kun je het best regelmatig samen met anderen in je groep of klas als aparte opdracht doen, want als je voor een opdracht informatie moet zoeken, dan heb je meestal haast. Haast gaat altijd te koste van letten op de kwaliteit. Bouw aan je kennis van het web!
Het doel van informatie op het web
De informatieve doelen van websites kan je in pakweg zeven soorten onderverdelen. Er zijn ook combinaties mogelijk.
Gratis en niet-commercieel delen van informatie - Het delen is de hoofdzaak, niet het geld verdienen aan informatie.
Gratis en commercieel delen van informatie - Delen is leuk, maar het geld verdienen staat voorop. En vooral het platform profiteert. Vrijwel alle social media bedrijven vallen hieronder, ook veel review- en vergelijkingssites.
Wettelijke plicht op gratis informatie-verschaffing - De overheid (gemeentes, provincies, waterschappen plus de rijksoverheid) heeft de plicht ons allemaal goed en begrijpelijk te informeren over wat ze doet. Informatie over wetten en regels, over de Eerste en Tweede Kamer, het waterbeheer, afvalverwerking in je gemeente en nog veel meer. Zonder advertenties. Ook depublieke omroep en een deel van de wetenschappelijke publicaties vallen hieronder. Plus voorlichting, zoals: wat kun je het beste met je afval doen, wat is gezond eten, en welke vaccinaties zijn belangrijk als je naar het buitenland gaat.
Informatie geven als vak - Boeken, tijdschriften, websites en videos maken voor de kost. Je bent een professional en mensen kopen jouw product. Dat kan gaan over kwaliteitsinformatie met of zonder reclame, gratis of achter een betaalmuur.
Sommige journalistieke kwaliteits-sites als NU.nl kunnen er wat van qua commercialiteit en reclames. Daar is het doel gemengd: kwaliteitsnieuws brengen plus enorm veel advertenties voor de inkomsten.
Moet dat als je commercieel bent? Nee, dat is een keuze. Onderzoeksbureau Follow the Money is ook een ‘commercieel’ platform, zij bestaan vooral van betalende abonnees. Maar op het hele platform vind je geen advertenties, alleen aankondigingen van de boeken die ze maken over onderwerpen uit hun onderzoeken. Ook voor de gebruiker is dit een belangrijke keuze: je betaalt voor een goed product zonder reclame.
Het online uithangbord: product- en/of bedrijfsinformatie - Bijna iedereen heeft wel een webpagina die laat zien wie je bent en wat je doet. Of je nu een eenmansbedrijf bent of een multinational, of je veel of weinig uitleg wilt geven. Informatie over eigen goederen en diensten kan heel bruikbaar zijn. Het laat ook zien hoeveel verstand de makers van hun vak hebben. Maar let op het verschil met 6.
Promotionele informatie - Dit komt veel voor: bedrijven en instellingen die op hun site informatie plaatsen over dingen die iets te maken hebben met hun product of vakgebied. Bijvoorbeeld in de vorm van een blog. Dit soort informatie is lang niet altijd niet neutraal: het laat bijvoorbeeld alleen de positieve kanten zien van een onderwerp.
Deze informatie is in de eerste plaats bedoeld om gemakkelijk door zoekmachines te worden gevonden. Als een reisbureau extra informatie plaatst over het klimaat, het landschap en de evenementen van een stad of land, is dat ondermeer ook bedoeld om de site hoger in de resultaten bij Google te krijgen. Sommige sites maken het gekker: die plaatsen ook hele pagina’s met compleet andere informatie dan hun vakgebied.
De inhoud bij promotionele informatie is vooral op de zoekmachines gericht, en veel minder op de bezoekers zelf. De informatie ook helemaal niet te kloppen om bezoekers te trekken.
Tot slot moeten we het hebben over informatie-verstoring. Van nepnieuws heb je allang gehoord. Maar even lastig is dat het web overspoelt wordt met informatie waarvan je niet of nauwelijks zelf kunt controleren, en waarvan de herkomst volkomen onduidelijk is.
Bedenk en bespreek bij deze zeven soorten doelen voorbeelden van bronnen die je zelf gebruikt. Of ga op onderzoek uit, om overal een voorbeeld bij te vinden.
Wat is dus het doel?
Een flink aantal websites heeft dus een doel als geldmaker, direct of indirect, vaak via advertenties. Ze vallen onder 2, 6 en 7.
Ook bij 4. gaat het om de inkomsten, maar daar gaat het om het verkopen van het informatieproduct zelf. En veel minder (of helemaal niet) om de advertentie-inkomsten.
We noemen daarom ook graag een paar ‘oases’, waar het puur om de informatie gaat zonder bijbedoelingen (1, 3, en vaak ook 4.)
Het uithangbord (5.) zou je ook puur informatief kunnen noemen: laten weten wie je bent en wat je doet. Maar dat is niet de informatie waar je op school het meest naar zoekt.
Advententies en trackers - de hoeveelheid zegt veel…
Zet je adblocker even uit om te zien hoeveel advertenties er op een site staan — en waar: links, rechts, boven, onder, of zelfs als popup over de tekst heen.
Zet je adblocker weer aan en check hoeveel trackers worden geblokkeerd. Sites met heel veel opdringerige reclame zijn meestal geen goede informatiebron. De informatie komt op de tweede plaats.
De oases
Wikipedia is uniek. Hulde voor oprichters Jimmy Wales en Larry Sanger, en alle vrijwilligers die samen een gratis encyclopedie van grote kwaliteit hebben opgebouwd. De Nederlandstalige Wikipedia alleen telt al meer dan twee miljoen artikelen!
Natuurwijzer van Naturalis, een uitgebreide museumsite over alles wat met leven en de natuur, vroeger en nu, te maken heeft. Je kan ze zelfs vragen onderwerpen toe te voegen en heb jij natuurvragen, dan mag je ze mailen.
Ook Schooltv.nl is een prima informatie-start; een uitgebreide redactie zorgt voor kwaliteitsinformatie. Naast de video’s staan ook vaak de teksten, zodat je kunt kijken of jouw vraag wel aan bod komt in een bepaalde video.
Op Start.slimzoeken.nu staat een uitgebreide verzameling vertrouwde bronnen voor 8-14 jaar, ingedeeld op schoolonderwerp. Maak ook zelf je eigen overzicht van de bronnen die je vaker wilt gebruiken en houd het bij. Meer hierover op Vertrouwde bronnen bij Verder leren >
DIT WEET JE NU
even over informatieve doelen
Een groot aantal websites heeft een commercieel doel. Via advertenties, via promotie of gewoon als uithangbord van activiteiten.
Maar er zijn ook plekken waar het juist alleen om de informatie gaat, zoals Wikipedia, Schooltv of Thuisarts. Dat zijn bronnen waar je heel goed zonder te googelen kunt starten om informatie te vinden. Vertrouwde bronnen.
Zet je adblocker even uit als dat kan, om te controleren of een site veel of weinig cookies en trackers plaatst. Ook dit is vaak een maat voor bruikbaarheid van de informatie.
