Informatief zoeken - een geval apart
Als je iets zoekt met een zoekmachine kan je verschillende wensen of bedoelingen hebben. We noemen dat zoekbedoelingen. Zoekmachines schatten jouw wensen in. Wil je iets kopen, snel een adres opzoeken of informatie om iets te leren?
Die eerste twee: koopzoeken en iets snel opzoeken, daar zijn de grote zoekmachines Google en Bing razend goed in. Op internet staan miljarden producten met duidelijke productcodes in talloze webshops. Prijzen en productcodes zijn eenvoudig te vergelijken.
Ook het tonen van adressen of openingstijden gaat lekker. De meest bezochte ijssalons, kledingwinkels, snackbars, bioscopen verschijnen in een oogwenk. Nu nog even combineren met jouw taal/locatie en bingo! Gaat lekker! Welke pizza eten we vandaag? Even opzoeken. Ook in het buitenland.
Maar… bij informatief zoeken zitten er grote verschillen in kwaliteit bij de resultaten. Je moet steeds zelf goed letten op de betrouwbaarheid van de getoonde bronnen. Google kan je hier vaak onvoldoende helpen, want betrouwbaarheid kan je niet goed meten. Daardoor bevat de AI-modus ook regelmatig fouten.
Van eenvoudig naar moeilijk
Informatief zoeken kent verschillende stappen van moeilijkheid:
- Dingen die altijd duidelijk zijn: eenvoudige feiten-vragen.
- Iets dat kan veranderen; vaak zijn er meerdere antwoorden te vinden;
- Onderwerpen waarop het antwoord onbekend is en/of waarover verschillende standpunten bestaan.
Hieronder wat voorbeelden, zoek zelf wat bij 1., 2. of 3. hoort. Eén duidelijk getal, nieuwe ontdekkingen en ontwikkelingen, wetenschappelijke theorieën of zo maar een mening. Wat ga je krijgen?
Voorkennis
Bij Informatief zoeken speelt meestal ook dit feit mee: de voorkennis van elk individu is weer anders dan die van ‘de meeste mensen’. Ook de hoeveelheid informatie die je wilt krijgen verschilt vaak. Wil je een hele website over houtbewerking of wil je alleen iets weten over een bepaalde houtlijm? Wil je alleen een geboorteplaats weten (een eenvoudig feit)? Of wil je een hele levensloop lezen van bijvoorbeeld Einstein. Waar groeide hij op, hoe ging hij met zijn vrienden om en hoe verliep zijn studie en werk?
Voor informatief zoeken kun je daarom vaak beter bij Wikipedia beginnen dan bij Google. Het eerste stukje is daar ook vaak redelijk leesbaar. Daarna kan je verder zoeken met de nieuwe woorden die je hier leert.
Tip: zet de Wikipedia-app op je telefoon of tablet. Scheelt een hoop afleiding. Ook beter voor je privacy. Wikipedia plaatst heel weinig cookies.
Het onderscheid in de kwaliteit van informatie moet je zelf leren maken. Je moet zelf oog krijgen voor betrouwbaarheid en bruikbaarheid van informatie. Maar erg lastig: zoekmachines zoals Google doen steeds meer alsof ze het zeker weten, net als chatbots. Maar hoeveel informatie ze ook opgeslokt hebben, machines weten niks, ze hebben geen kennis, ze rekenen alleen razendsnel uit hoe waarschijnlijk iets is.
Herformuleren
Zet je voorkennis ook in voor een goede zoekopdracht en leer nieuwe woorden tijdens het zoeken. Je zoekopdracht een paar keer verbeteren (herformuleren) is erg belangrijk bij informatief zoeken. En sta dus zelf ook stil bij de wensen die je hebt. Heb je haast met informatie of wil je kwaliteit? Wat zijn jouw zoekbedoelingen?
DIT WEET JE NU
over informatief zoeken
- Er zijn drie zoekbedoelingen: opzoeken, koopzoeken en informatief zoeken.
- Informatief zoeken, ofwel het zoeken naar leesbare en betrouwbare informatie is vaak meer werk dan koopzoeken en iets opzoeken. Hier moet je samenwerken met de zoekmachines (of chatbots). Ze weten niks, maar kunnen wel relevante informatie selecteren en je op het goede spoor zetten.
- Houd daar in je zoekopdracht rekening mee: verbeter je zoekopdracht een paar keer, terwijl je nieuwe woorden leert uit de resultaten.
- Direct beginnen bij Wikipedia voor basisinformatie is ook een goed plan; installeer de app voor minder afleiding en meer privacy! Zie Wikipedia-app voor Android en Apple.
Hoort bij Zoekroutine 1. Bedenk wat je wilt weten